اقامت توریستی ترکیه: شرایط، مدارک، هزینه و رد شدن

اقامت توریستی ترکیه (در قانون: «کوتاه‌مدت، با هدف گردشگری») اجازهٔ ماندن قانونی برای کسی است که می‌خواهد بیش از ۹۰ روزِ معافیت ویزا در ترکیه بماند ولی نه کار می‌کند، نه درس می‌خواند و نه ملک خریده است. طبق ماده ۳۱ قانون ۶۴۵۸، «کسانی که با هدف گردشگری در ترکیه می‌مانند» می‌توانند چنین اقامتی بگیرند و هر نوبت حداکثر دو سال صادر می‌شود. اما دادن آن اجباری نیست: ادارهٔ مهاجرت هر درخواست را جدا بررسی می‌کند و بر اساس گزارش‌های وکلا، در سال‌های اخیر رد شدن درخواست‌ها زیاد شده است؛ این بخش را از منبع رسمی نتوانستم تأیید کنم.

این مطلب راهنمای عمومی است، نه مشاورهٔ حقوقی. مقررات و رویهٔ اداره‌های مهاجرت استان‌ها ممکن است تغییر کند؛ پیش از هر اقدام، صفحهٔ رسمی goc.gov.tr و سامانهٔ e-İkamet را ببینید.

اقامت توریستی ترکیه در یک نگاه
پایهٔ قانونی	ماده ۳۱ بند (ه) قانون ۶۴۵۸: «کسانی که با هدف گردشگری می‌مانند»
حداکثر مدت هر نوبت	۲ سال (ماده ۳۱ بند ۲)
چه زمانی لازم است؟	ماندن بیش از ۹۰ روز (ماده ۱۹)؛ تا ۹۰ روز با ویزا یا معافیت نیازی به اقامت نیست (ماده ۲۰)
اعتبار گذرنامه	دست‌کم ۶۰ روز بیشتر از مدت اقامت درخواستی (ماده ۲۱)
بهای برگ کارت ۲۰۲۶	۹۶۴ لیر، بدون معافیت برای هیچ ملیتی
حقوق اقامت (harç) برای کشورهای خارج از فهرست	۳۴۸٫۱۰ لیر برای هر روز تا یک ماه و ۲٬۲۳۲٫۳۰ لیر برای هر ماه بعدی؛ رقم ایرانی‌ها را تأیید نکردم
مجوز کار؟	خیر؛ برای کار باید اقامت کاری یا مجوز کار بگیرید

فهرست محتوا

اقامت توریستی ترکیه چیست و چه زمانی لازم می‌شود؟

ایرانیان با گذرنامهٔ عادی تا ۹۰ روز بدون ویزا وارد ترکیه می‌شوند؛ جزئیات این معافیت و قاعدهٔ «۹۰ روز در هر ۱۸۰ روز» در مطلب ویزای ترکیه برای ایرانیان آمده است. ماده ۱۹ قانون می‌گوید کسی که بخواهد بیش از ۹۰ روز یا بیش از مدت ویزا بماند باید اقامت بگیرد، و ماده ۲۰ کسانی را که تا ۹۰ روز با ویزا یا معافیت آمده‌اند در همان مدت از اقامت معاف می‌کند. پس اقامت توریستی برای کسی است که می‌خواهد بیشتر از این سقف در ترکیه بماند، بدون اینکه هدف دیگری مثل کار یا تحصیل داشته باشد.

ماده ۳۱ این اقامت را یکی از ۱۴ نوع «اقامت کوتاه‌مدت» می‌شمارد؛ همان دسته‌ای که اقامت ملکی، تجاری، درمانی و کورس زبان ترکی را هم شامل می‌شود. «کوتاه‌مدت» در اینجا به معنی کوتاه بودن نیست: هر نوبت تا دو سال می‌تواند باشد.

شرایط اقامت توریستی ترکیه چیست؟

ماده ۳۲ قانون، شرایط عمومی اقامت کوتاه‌مدت را این‌طور می‌گوید:

دلیل اقامت (اینجا گردشگری) را اعلام کنید و مدارک مربوط را ارائه دهید.
مشمول ماده ۷ (ممنوعیت ورود به ترکیه) نباشید.
محل سکونت مطابق استانداردهای عمومی بهداشت و ایمنی باشد.
در صورت درخواست، سوءپیشینهٔ رسمی از کشور خودتان یا کشور محل اقامت قانونی‌تان ارائه کنید.
آدرس محل سکونت در ترکیه را اعلام کنید.

ماده ۲۱ هم می‌گوید گذرنامه باید دست‌کم ۶۰ روز بیشتر از مدت اقامت درخواستی اعتبار داشته باشد. ماده ۲۳ نیز مدت کارت اقامت را ۶۰ روز کوتاه‌تر از اعتبار گذرنامه می‌داند. یعنی اگر گذرنامه‌تان دو سال بعد تمام می‌شود، کارت حداکثر تا حدود ۶۰ روز قبل از آن صادر می‌شود.

مدارک اقامت توریستی ترکیه

در سایت ادارهٔ مهاجرت استانبول فهرستی برای درخواست‌های اقامت توریستی هست (تاریخ صفحه: ۲۰۱۸). برای نخستین درخواست این موارد را آورده است:

فرم درخواست
چهار عکس
کپی صفحه‌های گذرنامه
اجاره‌نامهٔ محضری، یا تعهدنامهٔ محضری از کسی که در خانه‌اش می‌مانید
بیمهٔ درمانی که کل دورهٔ درخواستی را پوشش دهد
رسید پرداخت‌ها بر اساس مدت اقامت درخواستی

چون این صفحه قدیمی است، فهرست روز را همیشه از سامانهٔ e-İkamet و اداره‌ای که به آن مراجعه می‌کنید بگیرید؛ ممکن است مدارک یا شکل ارائهٔ آن‌ها فرق کرده باشد. اگر خانه را اجاره می‌کنید، جزئیات قرارداد و آدرس را از هزینهٔ زندگی در استانبول و محله‌های بستهٔ استانبول هم ببینید.

هزینهٔ اقامت توریستی ترکیه ۲۰۲۶

طبق صفحهٔ «بهای برگ و حقوق اقامت» ادارهٔ مهاجرت دو پرداخت جدا دارید:

بهای برگ (değerli kâğıt): ۹۶۴ لیر برای ۲۰۲۶ که برای هیچ ملیتی معافیت ندارد.
حقوق اقامت (harç): برای شهروندان کشورهایی که در هیچ گروهی نیستند، ۳۴۸٫۱۰ لیر برای هر روز تا یک ماه (برای ماه اول حداقل ۶۵۳٫۷۰ و حداکثر ۳٬۳۵۹٫۹۰ لیر) و ۲٬۲۳۲٫۳۰ لیر برای هر ماه بعد از آن.

در همان صفحه آمده که ادارهٔ مهاجرت حقوق اقامت را بر پایهٔ «مقابله به مثل» تعیین می‌کند و برای کشورهای مختلف فرق می‌کند. مبلغ دقیق برای شهروند ایرانی را در متن صفحه ندیدم، پس رقم نهایی را هنگام پرداخت در سامانه ببینید و برآورد خود را با آن مقایسه کنید. بیمهٔ درمانی هم هزینهٔ جداست؛ قیمت آن به سن، شرکت و مدت بستگی دارد و رقم رسمی ثابتی ندارد.

درخواست اقامت توریستی از داخل ترکیه ممکن است؟

متن قانون اصل را بر درخواست از کنسولگری ترکیه در کشور خودتان می‌گذارد (ماده ۲۱) و ماده ۲۲ فقط چند حالت استثنایی را برای درخواست از داخل ترکیه برمی‌شمرد؛ اقامت توریستی در آن فهرست نیامده است. با این حال سایت ادارهٔ مهاجرت استانبول برای اقامت توریستی مدارک «درخواست اول» و «تمدید» را فهرست کرده و در عمل درخواست از طریق e-İkamet ثبت می‌شود. پس بدانید که پذیرش درخواست از داخل کشور به مقررات اجرایی و تصمیم اداره بستگی دارد و تضمینی نیست. جزئیات مقررات اجرایی را از متن رسمی نیافتم؛ اگر قصد دارید در ترکیه درخواست بدهید، پیش از ورود یا قبل از پایان ۹۰ روز با اداره یا وکیل مهاجرت مطمئن شوید.

مراحل کلی (برگرفته از رویهٔ e-İkamet): فرم آنلاین را پر می‌کنید، حقوق اقامت و بهای برگ را می‌پردازید، وقت اداره می‌گیرید و با مدارک می‌روید. جزئیات گام‌به‌گام ثبت‌نام و تمدید برای انواع اقامت در مطلب قانون جدید اقامت ترکیه آمده است.

چرا درخواست اقامت توریستی رد می‌شود؟

ماده ۳۳ قانون می‌گوید اقامت کوتاه‌مدت داده نمی‌شود (یا لغو می‌شود، یا تمدید نمی‌شود) اگر:

یکی از شرایط ماده ۳۲ برآورده نشود یا از بین برود،
معلوم شود اقامت برای غیر هدف اعلام‌شده استفاده شده،
حکم اخراج یا ممنوعیت ورود معتبر برای شما وجود داشته باشد.

جدا از متن قانون، ادارهٔ مهاجرت در اطلاعیهٔ ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۰ از «محدودیت اقامت توریستی» نام برده و گفته به‌خاطر کووید-۱۹ از ۸ سپتامبر ۲۰۲۰ آن را معلق کرده است. این اطلاعیه نمی‌گوید محدودیت بعدها دوباره اعمال شده یا نه؛ منبع رسمی تازه‌ای دربارهٔ آن نیافتم. بعضی وکلا می‌نویسند اقامت توریستی مثل قبل راحت داده نمی‌شود، اما این ادعا را از منبع رسمی تأیید نکردم، پس به‌عنوان گزارش در نظر بگیرید. اگر درخواستتان رد شد، ماده ۲۵ می‌گوید رد باید به شما یا وکیل‌تان ابلاغ شود و راه اعتراض در ابلاغیه بیاید.

اقامت توریستی ترکیه در استانبول: ۱۰ ناحیهٔ محدودشده

ادارهٔ مهاجرت در اطلاعیهٔ ۱۹ اکتبر ۲۰۲۲ اعلام کرد که از ۲۰ اکتبر ۲۰۲۲ درخواست اولِ اقامت با آدرس در ۱۰ ناحیهٔ استانبول پذیرفته نمی‌شود: آودجیلار، باهچه‌لی‌اولر، باغجیلار، باشاک‌شهیر، اسنلر، اسنیورت، فاتح، کوچوک‌چکمجه، سلطان‌غازی و زیتین‌بورنو. استثنای رسمی هم داشت (مثلاً خانوادهٔ شهروندان ترک، دانشجویان دانشگاه‌های همان نواحی و اقامت سرمایه‌گذاری). در مطلب مناطق ممنوعه استانبول گزارش‌هایی آوردیم که از ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶ این محدودیت برداشته شده؛ اطلاعیهٔ عمومی رسمی آن را هنوز پیدا نکرده‌ایم. پس قبل از امضای اجاره‌نامه، وضعیت آدرس را از ادارهٔ مهاجرت یا تلفن YİMER ۱۵۷ بپرسید.

نکته‌های عملی برای ایرانیان

درخواست را در آخرین روزهای ۹۰ روز نگذارید. ماندن بیش از مدت قانونی پیامد دارد؛ جزئیاتش در مطلب ویزا آمده است.
برای تمدید، ماده ۲۴ می‌گوید درخواست از ۶۰ روز مانده به پایان اقامت تا قبل از پایان آن ثبت می‌شود. با ثبت درخواست تمدید، تا زمان تصمیم‌گیری می‌توانید با رسید آن در ترکیه بمانید.
اگر هدف‌تان واقعاً کار، تحصیل یا خرید ملک است، اقامت توریستی راه درستی نیست؛ ماده ۲۹ اجازه می‌دهد وقتی هدف عوض شد، اقامت متناسب بگیرید. برای تحصیل اقامت تحصیلی و برای کار اقامت کاری را ببینید.
اگر چند سال متوالی در ترکیه بوده‌اید و به شهروندی فکر می‌کنید، توجه کنید که همهٔ سال‌ها به یک شکل حساب نمی‌شود؛ شهروندی ترکیه را بخوانید.
از واسطه‌هایی که «اقامت قطعی» یا بدون مدرک قول می‌دهند دوری کنید. ماده ۳۳ لغو اقامت را در صورت سوءاستفاده از هدف اعلام‌شده پیش‌بینی کرده است.

سؤالات متداول اقامت توریستی ترکیه

اقامت توریستی ترکیه چند ساله است؟

طبق ماده ۳۱ هر نوبت حداکثر دو سال صادر می‌شود. مدتی که ادارهٔ مهاجرت واقعاً می‌دهد به تصمیم اداره و اعتبار گذرنامه بستگی دارد.

با اقامت توریستی می‌توانم کار کنم؟

خیر. این اقامت برای گردشگری است. برای کار قانونی مجوز کار یا اقامت کاری لازم است.

هزینهٔ اقامت توریستی ایرانی‌ها چقدر است؟

بهای برگ ۹۶۴ لیر است. حقوق اقامت (harç) برای کشورهای خارج از گروه‌ها ۳۴۸٫۱۰ لیر در روز تا یک ماه و ۲٬۲۳۲٫۳۰ لیر برای هر ماه بعدی است؛ رقم دقیق ایرانی‌ها را تأیید نکردم و باید در سامانه ببینید.

آیا اقامت توریستی ترکیه همیشه داده می‌شود؟

نه. قانون اجازه می‌دهد اداره درخواست را رد کند و رد شدن‌ها در مواد ۳۲ و ۳۳ آمده است.

بیمه لازم است؟

در فهرست مدارک ادارهٔ مهاجرت استانبول بیمهٔ درمانی برای کل دورهٔ درخواستی آمده است. فهرست را از سامانهٔ e-İkamet دوباره چک کنید.

منابع

آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ (۱۵ اکتبر ۲۰۲۶). رقم حقوق اقامت ایرانیان و رویهٔ فعلی پذیرش درخواست‌ها از منبع رسمی تأیید نشد.

اقامت توریستی ترکیه ۲۰۲۶: شرایط، مدت، هزینه و دلایل رد شدن